- Extra = first fractional distillate — chiếm 15–25% của tổng distillation run; là fraction "nhẹ nhàng nhất" về olfactory (floral đỉnh) nhưng nguy cơ sensitization THẤP NHẤT trong 5 fraction theo data Belsito 2006 (0.7% reactive patients) — xuyên tâm lời đồn "Extra = cao cấp = dễ dị ứng nhất".
- Dermal cap 0.8% (IFRA 2009) — áp dụng chung cho toàn bộ nhóm Ylang (Extra / I / II / III / Complete + Absolute). T&Y không tách cap theo fraction vì data sensitization chồng chéo.
- Hazards = skin sensitization (moderate risk) — T&Y classify toàn bộ nhóm ylang như "high-risk" cho pigmented contact dermatitis tại Japan (Nakayama 1998). Sensitizing constituent suspected = isoeugenol + dehydrodiisoeugenol.
- Origin matters: Comoran oils CÓ isoeugenol, Madagascan oils KHÔNG — Comoran có thể reactive hơn với người isoeugenol-sensitive.
- Non-phototoxic, non-toxic (LD₅₀ > 5 g/kg). Safrole content tail fractions có thể hiện diện nhưng không đạt ngưỡng carcinogenic concern ở dermal use thông thường.
Tổng Quan
- Danh pháp khoa học
- Cananga odorata (Lam.) J. D. Hook. & T. Thompson f. odorata
- Họ thực vật
- Annonaceae
- Bộ phận dùng
- Freshly opened flowers (hoa nở trong đêm, thu hoạch sáng sớm trước 9h — aromatic content cao nhất); chỉ bông hoa vàng tươi, không dùng hoa khô hay chưa nở
- Phương pháp chiết xuất
- Steam/hydro-distillation phân đoạn — Extra là phân đoạn 0–60 phút đầu; yield Extra ~0.2–0.5% (so với total 1–2% từ hoa); điều kiện chưng cất ảnh hưởng lớn đến ratio ester/sesquiterpene
- Màu sắc
- Vàng nhạt đến vàng ánh xanh (Extra); đậm hơn Grade I trở xuống; lỏng
- Phân loại nốt hương
- Nốt Top
- Hương thơm
- Top–Middle note; Ngọt nhất, floral nhất và exotic nhất trong 4 grades — benzyl acetate và p-cresyl methyl ether tạo heady tropical floral; linalool softens và adds depth; ít sesquiterpene nặng nề hơn Grade II–III; thơm nhất nhưng cũng dễ gây overwhelming nhất
- Chemotype / Cultivar
- Form odorata (cv. group Ylang-ylang) — phân biệt với f. macrophylla (Cananga oil, cananga lá lớn, mùi kém delicate hơn); hệ thống phân loại GRADE là đặc trưng riêng của C. odorata f. odorata: cùng một mẻ chưng cất thu theo từng khoảng thời gian → Grade Extra (0–60 phút đầu) = phân đoạn đầu tiên và đắt nhất, giàu ester nhất (benzyl acetate, geranyl acetate, p-cresyl methyl ether) và linalool cao; Grade I (60–120 phút); Grade II (120–180 phút); Grade III (180 phút+); "Complete" hoặc "Total" = toàn bộ không phân đoạn; ISO 3063:2004 quy định thành phần theo origin (Comoros, Madagascar, Mayotte)
Các quốc gia sản xuất chính
Comoros (chiếm ~% sản lượng toàn cầu Extra grade — Anjouan, Grande Comore)Madagascar (Nosy Be — chất lượng cao cấp)Mayotte (sản lượng nhỏ, chất lượng tương đương Comoros)Philippines (lịch sử — nay rất ít)Indonesia (Sumatra, Java — chủ yếu Grade Complete/Cananga)
Tình trạng tại Việt Nam
⭐⭐⭐ — Tương đối phổ biến tại VN hơn rose và jasmine; trồng và nghiên cứu tại VN (Bến Tre, Khánh Hòa); nhưng Extra grade authentic từ Comoros/Madagascar vẫn cần nhập khẩu; nhiều "ylang ylang" tại VN là Grade Complete hoặc thậm chí cananga oil; giá Extra authentic ~250.000–600.000 VND/10ml botanyvn
Phân loại nốt
Top
Cường độ
Đang cập nhật
Độ bền trên da
4–6 giờ (Extra ít benzyl benzoate hơn Grade II–III nên kém bền hơn); trên blotter 8–12 giờ
Họ hương
Floral-Exotic
Hương đầu (Opening)(0–15 phút)
Heady tropical flower, intensely sweet-exotic, anisic-floral, creamy banana undertone, jasmine-like but more narcotic, "tropical night" character
Hương giữa (Heart)(15–60 phút)
Ngọt nồng nhiệt đới đặc trưng, hoa hội tụ lúc nửa đêm, thoáng anise-hồi lạ, kem-chuối ấm áp, exotic và gợi cảm — không loài hoa nào ở VN tạo được mùi này; ngọt đến mức dễ overwhelm nếu dùng quá
Hương nền (Drydown)(1–4 giờ)
4–6 giờ (Extra ít benzyl benzoate hơn Grade II–III nên kém bền hơn); trên blotter 8–12 giờ
Da khô
4/5
Ester fraction conditioning; linalool soothing; dùng trong jojoba/argan; cần patch test
Da dầu/mụn
4/5
Benzyl acetate + linalool balance sebum; kháng khuẩn nhẹ; ≤0.5%; có thể giảm tiết dầu; không comedogenic
Viêm da cơ địa
2/5
Benzyl benzoate là EU allergen + contact sensitizer; TRÁNH topical trực tiếp; diffusion OK
Da lão hóa
3/5
Anti-inflammatory β-caryophyllene; không đặc trưng anti-aging; kém rose và frankincense
Da nhạy cảm
2/5
Benzyl benzoate + benzyl salicylate — EU allergen; sensitization risk; patch test bắt buộc; ≤0.2%
Da hỗn hợp
4/5
Tốt nhất trong floral EO cho da hỗn hợp về sebum regulation; ≤0.5%
Nhập khẩuTier 3 Emerging
Vùng trồng / sản xuất tại VN
Bến Tre (thử nghiệm trồng quy mô — Viện KHKT Nông nghiệp miền Nam); Khánh Hòa, Phú Yên (tiềm năng trồng); TP.HCM, Bình Dương (vườn nhà, cây cảnh/hương liệu)
Tên gọi tại Việt Nam
Ngọc lan Tây (tên phổ biến nhất — phân biệt với ngọc lan trắng Michelia alba)hoa hoàng lan" (tên dân gian miền Nam VN)ylang ylang" (phổ biến trong giới aromatherapy)một số nơi nhầm với "hoàng lan" (Michelia champaca — khác loài)
Trong Y học cổ truyền VN
YHCT VN không có ngọc lan Tây trong bào chế dược liệu (dược điển VN không ghi) - Dùng dân gian miền Nam: hoa tươi cúng bái, trang trí; hoa giắt tóc phụ nữ miền Nam xưa; hương thơm tự nhiên trong nhà - Một số bà con người Khmer Nam Bộ dùng hoa ngọc lan Tây ngâm dầu dừa dưỡng tóc — tập tục nhỏ - EO chiết xuất chưa có ứng dụng YHCT VN
Mua hàng tại VN
Extra grade authentic: cần nhập từ Comoros hoặc Madagascar; nhà cung cấp uy tín VN có hàng authentic với GC/MS; ~250.000–600.000 VND/10ml - "Ylang ylang VN" từ Bến Tre/Khánh Hòa: chủ yếu Grade Complete hoặc không phân đoạn; chất lượng thấp hơn Extra Comoros; phù hợp cho ứng dụng hair oil và soap - Cảnh báo VN: "Tinh dầu ngọc lan Tây" bán rẻ tại VN thường là cananga oil (f. macrophylla) Indonesia hoặc Grade III, không phải Extra; kiểm tra GC/MS
Pha Chế & Hòa Hợp
Anxiolytic / Sedative / Antihypertensive
Inhalation YEO giảm BP (systolic và diastolic) và HR có ý nghĩa thống kê (p<0.05); PMID 24278868 (2013) RCT healthy men: YYA giảm HR ở đa số limb leads EKG, giảm BP, tăng subjective calmness; transdermal giảm arousal autonomic; linalool GABA-A modulation; benzyl acetate myorelaxant; pmc.ncbi.nlm.nih
Antinociceptive / Neuropathic pain relief
PMID 35551977 (2022): YEO oral 30 mg/kg giảm SNI-induced neuropathic pain, cải thiện pain-related anxiety; giảm MAPKs, NOS2, p-p65 (neuroinflammation markers), normalize BDNF; β-caryophyllene CB2 agonism + linalool Na⁺ channel; pubmed.ncbi.nlm.nih
Antidepressant
Linalool + benzyl acetate inhalation → limbic system stimulation, tăng monoamine; Hongratanaworakit 2006: transdermal ylang giảm arousal; khả năng serotonergic nhẹ; phối hợp với lavender trong RCT combination; , review Ecronicon 2021 ecronicon
Antimicrobial / Antifungal
β-Caryophyllene + linalool + eugenol; PMC11510078 (2024) Comoros: antibacterial, antioxidant, hemolytic activity xác nhận; hiệu quả chống S. aureus, E. coli, C. albicans moderate;
Ref: PMC11510078
Anti-inflammatory
β-Caryophyllene (CB2 agonist, ức chế NF-κB) + germacrene D; Note: Extra có ít sesquiterpene hơn Grade II–III → Grade II–III mạnh hơn về anti-inflammatory, Extra mạnh hơn về anxiolytic;
Ref: PMID 35551977
PMID 24278868 (2013)
YYA inhalation 20 phút: giảm BP có ý nghĩa, giảm HR đa số limb leads EKG, tăng calmness subjective; healthy men RCT crossover
Grade A — RCT humanPMID 35551977 (2022)
YEO 30mg/kg giảm neuropathic pain, cải thiện pain-anxiety comorbidity; giảm NOS2, MAPKs, p-p65; normalize BDNF
Grade B — In vivo animalPMC11510078 (2024)
Comoros EO 3 distillation times GC/MS: antibacterial, antioxidant (DPPH, ABTS), hemolytic; main compounds identified
Grade B — In vitroACS JAFC 2021
Aroma-active profiling 44 EO Madagascar: benzyl acetate, p-cresyl ME, linalool = top impact odorants; Grade variation confirmed
AnalyticalEcronicon EO 2021
Review: ylang antidepressant, anxiolytic, antihypertensive, insect repellent — evidence summary
Grade B — ReviewTâm trạng: Calming + Euphoric + Sensual — sedative nhất trong Annonaceae EO; giảm BP và HR (confirmed RCT); tạo trạng thái thư giãn sâu kết hợp euphoria nhẹ; liều cao → overwhelming và counterproductive (đau đầu)
Tức giận/agitation cần xảlo âu đi kèm tăng nhịp timáp lực huyết áp cao do stressthiếu niềm vui và kết nối cảm xúclow libidocứng nhắc (emotional rigidity)
Chakra
Sacral Chakra (Svadhisthana)
Ngũ hành
Fire
| Phương pháp | Liều lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Diffusion (khuếch tán) | 1–2 drops TỐI ĐA | Ít nhất trong database; phòng >30m², thoáng; ≤30 phút; KHÔNG kín; kết hợp bergamot 3–4 drops để cân bằng |
| Topical massage (massage) | 0.5–1.5% | Jojoba hoặc dầu dừa; KHÔNG vượt 2% — sensitization + headache |
| Bath (tắm) | 3–5 drops pha carrier | Pha trong dầu dừa/jojoba trước; thêm bergamot để balance; ≤20 phút; phòng tắm thoáng |
| Inhalation (hít) | 1 drop trên khăn | Giữ khăn xa mũi 10–15cm; 5 phút; KHÔNG inhale trực tiếp từ lọ |
| Skincare (chăm sóc da) | 0.2–0.5% leave-on | Cực kỳ tiết kiệm; benzyl benzoate trace cần kiểm soát; jojoba carrier |
| Tóc / Scalp | 0.5–1.5% trong dầu dừa | Ứng dụng VN truyền thống — dưỡng tóc, kích thích mọc tóc; pha vào coconut oil để ngủ qua đêm |
Dầu nền phù hợp
Dầu dừa (Coconut oil, fractionated)Tốt nhất cho ứng dụng VN — hair oil và massage truyền thống Indonesia/VN; fractionated không đông đặc; synergy nourishing cho tóc
JojobaTốt nhất cho skincare; ổn định nhất; non-comedogenic; không rancid; bảo vệ benzyl acetate khỏi oxy hóa
Sweet AlmondNhẹ nhàng cho body massage blend; giá hợp lý VN; giảm tốc độ hấp thu ylang qua da → giảm nguy cơ headache
Kết hợp tốt với
Floral-TropicalOrientalChypreFloral-WoodyRomance blendshòa với citrus (bergamot — bớt heady)sandalwood (grounding)patchouli (deepening)
Blend kinh điển
Bergamot FCF + Ylang Extra— Tropical-Citrus blend — bergamot khống chế heady của ylang, tạo balance; kết hợp kinh điển nhất của ylang; tươi sáng và exotic
Sandalwood + Ylang Extra— Creamy-floral Oriental; sandalwood grounding + ylang exotic = Opium family, Samsara vintage
Patchouli + Ylang Extra + Bergamot— Floral Chypre; earthy + exotic + citrus = Poison (Dior) family approach
Rose Centifolia Abs + Ylang Extra— Floral supremacy tropical; 2-PE rose + benzyl acetate ylang = maximum sweet floral
Vetiver + Ylang Extra— Grounded exotic; vetiver earthy-smoky tones down heady ylang → masculine tropical floral
[Primary safety] Tisserand R & Young R — Essential Oil Safety 2nd ed. p.467–469 (Cananga odorata); max dermal 0.8%
[RCT antihypertensive] PMID 24278868 — Tan LT et al. (2013) Effects of Ylang-Ylang aroma on blood pressure and heart rate in healthy men — J Exerc Rehab 9(2):250–255
[Neuropathic pain] PMID 35551977 — Borgonetti V et al. (2022) Ylang-ylang EO reduced neuropathic pain and anxiety — Phytomedicine 100:154038
[GC/MS + antimicrobial] PMC11510078 (2024) — Mrani SA et al. — Chemical Composition, Antioxidant, Antibacterial Comoros ylang
[Aroma-active profiling] ACS JAFC 2021 — DOI: 10.1021/acs.jafc.1c05492 — Profiling Aroma-Active Compounds Ylang-Ylang Madagascar
[ISO Standard] ISO 3063:2004(E) — Ylang-ylang oil; composition benchmarks Extra/I/II/III by origin
[VOC profiling] PMC6270805 (2014) — Volatile Organic Compound Emissions C. odorata development stages
[Review] Ecronicon (2021) — Ylang-ylang: More than Just a Pretty Smell
[VN cultivation] Botany VN (BotanyVN.com) — Results of study on Ylang ylang C. odorata, Ben Tre botanyvn
[GC/MS batch CoA] Praan Naturals Organic Ylang Extra Madagascar B966F007 (2021) — linalool 20.12%, geranyl acetate 12.02%, p-cresyl ME 11.59% praannaturals
[Data reliability] HIGH (chemistry, ISO standard, RCT antihypertensive) / MODERATE (neuropathic pain — animal data; skincare — limited specific data)
An Toàn
Giới hạn da tối đa
0.8%
Giới hạn IFRA
Xem chi tiết
Thai kỳ & Cho con bú
Tam cá nguyệt 1Caution
Tam cá nguyệt 2Safe
Tam cá nguyệt 3Safe
Giới hạn độ tuổi
Xem chi tiết
- x *Dermal limits:**
- x **IFRA Category 4 (body lotion):** ≤0.7–1.2% tùy batch benzyl benzoate content; **cần IFRA CoC theo batch**
- x **EU 26 allergens trong ylang Extra:** Benzyl benzoate, benzyl salicylate, linalool, geraniol, eugenol, citronellol, farnesol, benzyl alcohol — phải khai báo >0.001% (leave-on) trong cosmetics EU
- x *Pregnancy & Breastfeeding (Thai kỳ):**
- x T1 (tam cá nguyệt 1): **CAUTION** — không có neurotoxin; nhưng giảm BP mạnh ở mẹ có thể ảnh hưởng lưu lượng máu tử cung; tránh diffusion lâu và massage liều cao
- x T2: **Safe** — topical ≤0.5%, diffusion ngắn hạn (1 drop + bergamot 4 drops, ≤20 phút)
- x T3: **Safe** — tương tự T2; có thể dùng trong massage giảm căng thẳng trước sinh
- x Rationale: Tisserand & Young p.467–469 không liệt ylang là nguy hiểm thai kỳ; caution T1 dựa trên hypotensive effect; không có data teratogenic
- x *Age Restrictions (Giới hạn tuổi):**
- x **Trẻ < 2 tuổi: TRÁNH topical và diffusion gần** — benzyl compounds sensitization; olfactory overwhelm nguy cơ
- x **Trẻ 2–6 tuổi:** Diffusion phòng lớn thoáng 1 drop ≤15 phút; không topical trực tiếp
- x **Trẻ > 6 tuổi:** Bình thường trong giới hạn IFRA
- x *Drug Interactions (Tương tác thuốc):**
- x **Antihypertensives:** **CAUTION — additive effect** — ylang giảm BP rõ rệt (RCT confirmed); dùng với thuốc hạ áp có thể gây hạ áp quá mức
- x **CNS depressants:** Linalool + benzyl acetate tăng cường sedative; theo dõi nếu dùng thường xuyên
- x **Anticoagulants:** Benzyl salicylate trace có hoạt tính antiplatelet nhẹ; không đáng kể ở liều aromatherapy
- x *Contraindications (Chống chỉ định):**
- x Hạ huyết áp (hypotension) — CAUTION hoặc tránh diffusion liều cao
- x Dị ứng benzyl compounds (benzyl benzoate, benzyl salicylate)
- x Không uống nội dùng
- x TRÁNH dùng đậm đặc trong không gian kín
- x *Quality markers (Kiểm tra chất lượng):**
- x **Genuine Ylang Extra:** GC/MS theo ISO 3063: benzyl acetate **>10%** + p-cresyl methyl ether **>8%** + linalool **>10%**; germacrene D **<12%**; benzyl benzoate **<10%**; màu vàng nhạt-xanh nhẹ
- x **Phân biệt Extra vs. Grade Complete:** Complete: benzyl acetate 5–15%, germacrene D 10–20%, benzyl benzoate 10–20% (averaged); Extra: benzyl acetate cao hơn, benzyl benzoate thấp hơn rõ rệt
- x **Storage:** Tối, mát <20°C; amber glass; ester fraction (benzyl acetate) tương đối ổn định; shelf life 3–5 năm; tránh nhiệt độ cao VN (>35°C làm ester thủy phân)
Genuine Ylang Extra: GC/MS theo ISO 3063: benzyl acetate >10% + p-cresyl methyl ether >8% + linalool >10%; germacrene D <12%; benzyl benzoate <10%; màu vàng nhạt-xanh nhẹ Phân biệt Extra vs. Grade Complete: Complete: benzyl acetate 5–15%, germacrene D 10–20%, benzyl benzoate 10–20% (averaged); Extra: benzyl acetate cao hơn, benzyl benzoate thấp hơn rõ rệt Phân biệt f. odorata vs. f. macrophylla (Cananga oil): Cananga oil: germacrene D dominant (>25%), p-cresyl ME rất thấp, mùi kém exotic, giá rẻ
Bảo quản
Tối, mát <20°C; amber glass; ester fraction (benzyl acetate) tương đối ổn định; shelf life 3–5 năm; tránh nhiệt độ cao VN (>35°C làm ester thủy phân)