- Pregnancy NOT contraindicated (khác với [[lavender-spanish]]) — camphor ở đây 10.8–23.2% thấp hơn Spanish (16.4–56.2%), và linalool 27.2–43.1% mang tính anticonvulsant mitigates camphor neurotoxicity (T&Y nhận xét explicit).
- Đây KHÔNG phải true lavender — L. latifolia là một trong hai loài bố mẹ của lavandin; chemistry dominated by cineole + camphor, KHÔNG sweet-linalyl-acetate như [[lavender-true]].
- Hazards = may be mildly neurotoxic — vẫn là camphor concern nhưng ở mức thấp hơn Spanish; max oral 603 mg/day, max dermal 19% (rất rộng so với Spanish 250 mg / 8%).
- Non-phototoxic. Sensitization risk thấp (Rudzki 1/200 ở 2%).
- Quality concern: thường adulterated với Spanish sage + eucalyptus + lavandin + tail fractions (Kubeczka 2002) — nguồn supply đáng tin cậy quan trọng.
Tổng Quan
- Danh pháp khoa học
- Lavandula latifolia Medic.
- Họ thực vật
- Lamiaceae (Labiatae)
- Bộ phận dùng
- Flowering tops / flower spikes (đầu hoa hình "spike" — tên gọi từ đây); thu hoạch khi hoa vừa nở
- Phương pháp chiết xuất
- Steam distillation; yield 0.8–1.5%
- Màu sắc
- Không màu đến vàng nhạt
- Phân loại nốt hương
- Nốt Top
- Hương thơm
- Top note dominant; Mạnh hơn L. angustifolia — 1,8-cineole fresh eucalyptus rõ, camphor nồng medicinal, linalool ngọt cân bằng; herbaceous, sắc và "khai thông" hơn true lavender; KHÔNG có sweetness của linalyl acetate
- Chemotype / Cultivar
- Không có cultivar thương mại cố định — biến động ecotype theo địa lý rất lớn; 3 chemotype chính được xác định tại Tây Ban Nha (nhà sản xuất số 1): CT linalool-dominant (linalool 48%, 1,8-cineole 32%, camphor 9%), CT 1,8-cineole-dominant (1,8-cineole 46%, linalool 26%, camphor 9%), CT balanced (linalool 40%, 1,8-cineole 35%, camphor 9%); camphor duy trì khá ổn định ~9% bất kể ecotype — đặc điểm đặc trưng của loài; một điểm phân biệt sắc nét với L. angustifolia: linalyl acetate gần bằng 0 ở L. latifolia
Các quốc gia sản xuất chính
Spain (Castilla-La Mancha, Murcia — – tấn/năm, nhà sản xuất lớn nhất thế giới)MoroccoFranceItalyAlgeriaTunisia
Tình trạng tại Việt Nam
⭐ — Hiếm tại VN; một số nhà cung cấp aromatherapy chuyên biệt có thể có; thường bị bán nhầm tên; giá ~200.000–450.000 VND/10ml
Phân loại nốt
Top
Cường độ
Đang cập nhật
Độ bền trên da
1–2 giờ (thiếu linalyl acetate và sesquiterpene nhiều)
Họ hương
Floral-Herbaceous
Hương đầu (Opening)(0–15 phút)
Eucalyptus-like, fresh-camphoraceous, herbaceous-medicinal, sharper than true lavender, clean, "first-aid" aromatic, no sweetness
Hương giữa (Heart)(15–60 phút)
Tươi mát khuynh diệp-oải hương, thoáng long não medicinal, thảo mộc sắc nét không ngọt, gợi cảm giác khai thông mạnh, gần dầu khuynh diệp hơn lavender ngọt truyền thống
Hương nền (Drydown)(1–4 giờ)
1–2 giờ (thiếu linalyl acetate và sesquiterpene nhiều)
Da khô
2/5
Cineole cao gây khô thêm; TRÁNH leave-on; nếu dùng: rinse-off only
Da dầu/mụn
3/5
Linalool + 1,8-cineole antimicrobial; camphor có thể kích ứng; ≤1.5%; kém true lavender cho mục đích này
Viêm da cơ địa
2/5
Camphor + cineole kích ứng barrier; TRÁNH topical trực tiếp; kém L. angustifolia
Da lão hóa
2/5
Không có lợi thế antiaging; cineole cao gây khô; dùng true lavender thay thế
Da nhạy cảm
2/5
Camphor + cineole kích ứng; patch test bắt buộc; kém true lavender nhiều
Da hỗn hợp
3/5
Chỉ vùng T; ≤1.5%; carrier dưỡng ẩm
Nhập khẩuImported
Vùng trồng / sản xuất tại VN
Không có; L. latifolia là cây Địa Trung Hải (khí hậu semiarid), không thích hợp VN
Tên gọi tại Việt Nam
Không có tên VN chuẩnoải hương spikeoải hương lá rộngaspic lavender" — cộng đồng aromatherapy VN ít biết đến
Trong Y học cổ truyền VN
Không có trong YHCT VN - Chưa xuất hiện trong thị trường VN phổ thông
Mua hàng tại VN
Phải order từ nhà cung cấp quốc tế chuyên biệt; Tây Ban Nha là nguồn tốt nhất (nhà sản xuất số 1 thế giới) - Giá: ~200.000–350.000 VND/10ml (rẻ hơn true lavender, đắt hơn lavandin Grosso) - Ứng dụng VN tiềm năng: Respiratory care, wound/burn first aid, scalp treatment, insect repellent — phù hợp khí hậu VN (độ ẩm cao, nhiều côn trùng, nấm da) - Rủi ro: dễ bị bán nhầm hoặc pha blend với lavandin vì mùi tương đối gần
Pha Chế & Hòa Hợp
Respiratory / Expectorant
1,8-Cineole (16–46%) là expectorant mạnh nhất trong chi Lavandula; kích thích mucociliary clearance, giảm độ nhớt đờm, giãn phế quản; camphor tạo cooling sensation thông mũi; linalool giảm co thắt phế quản — spike lavender là lựa chọn tốt nhất trong Lavandula cho respiratory;
Ref: Tisserand & Young p.662–664; PMC6612361
Wound Healing / Antioxidant
L. latifolia (Lavandula aspic) ointment 4% trong mô hình chuột: tăng tốc wound contraction 98%, tăng tổng hợp protein, tăng enzym antioxidant (GPx, catalase, SOD), giảm MDA — histology xác nhận tái tạo mô; PMID 27769632 (2016) pubmed.ncbi.nlm.nih
Antimicrobial / Antifungal
Linalool 34–50% + 1,8-cineole 16–46% + borneol + pinene — broad-spectrum; hiệu quả với S. aureus, E. coli, C. albicans, Aspergillus; camphor tăng antifungal synergy; dùng rộng rãi cho burns, insect bites, fungal infections;
Ref: PMID 12112282, PMID 26441063
Analgesic / Counter-irritant
Camphor (TRPV1 agonist → desensitization) + borneol (TRPA1) + linalool (voltage-gated Na⁺ channel inhibition); hiệu quả cho đau cơ, insect bites, burns nhẹ; linalool cao hơn lavandin → analgesic action tốt hơn
Insect Repellent / Insecticidal
Camphor + 1,8-cineole + linalool + limonene + borneol — synergy xua đuổi muỗi, kiến, bọ rệp; truyền thống dùng từ thế kỷ 18–19 trong perfumery và bảo vệ vải
Antioxidant
Linalool scavenge free radicals; borneol chống oxy hóa; PMID 27769632 xác nhận tăng GPx + catalase + SOD in vivo;
Ref: PMID 27769632
PMID 27769632 (2016)
L. aspic (spike lavender) ointment 4%: wound contraction 98%, protein synthesis ↑, SOD/catalase/GPx ↑, MDA ↓; rat excision model
Grade B — In vivo animalPMID 26441063 (2016)
L. angustifolia vs L. latifolia Spain GC/MS: L. latifolia linalool 34–50%, 1,8-cineole 16–46%, camphor 8–16%; xác nhận composition đặc trưng
Analytical — peer reviewedPMID 12112282 (2002)
Review biological activities lavender: spike lavender (aspic) hiệu quả burns, insect bites, antibacterial, antifungal
Grade B — ReviewMuñoz-Hernández et al. 2023 (Plants MDPI)
Agronomic evaluation L. latifolia SE Spain: 4 ecotype chemotype xác nhận; camphor ổn định ~9%, linalool và cineole biến động theo genotype
Analytical — peer reviewedHerbalGram review (2016)
Comparison true lavender vs spike lavender Spain: spike có linalool 34–50%, 1,8-cineole cao hơn, camphor cao hơn; khác biệt ứng dụng rõ ràng
Grade B — Comparative reviewTâm trạng: Stimulating + Balancing — 1,8-cineole + camphor kích thích, tỉnh táo; linalool 34–50% cân bằng và làm dịu tương đối; net effect: tỉnh táo nhẹ-vừa + cân bằng, không sedating như L. angustifolia, ít aggressive hơn L. stoechas
Uể oải cần phục hồiđầu óc mờ nhạt (brain fog)mệt mỏi thể chất kèm nhiễm trùngcần "làm sạch sâu" cơ thể và không gianthiếu tập trung
Chakra
Throat Chakra (Vishuddha)
Ngũ hành
Metal
| Phương pháp | Liều lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Diffusion (khuếch tán) | 3–5 drops | 30–45 phút, phòng thoáng; tốt nhất cho respiratory trong toàn dòng Lavandula; không buổi tối |
| Topical massage (massage) | 2–3% toàn thân / 5% cục bộ | Cơ bắp, đau khớp — carrier sweet almond hoặc arnica; an toàn hơn L. stoechas đáng kể |
| Bath (tắm) | 6–8 drops pha carrier | Khai thông hô hấp trong bồn tắm; hơi cineole bay lên — tốt cho viêm xoang |
| Inhalation (hít) | 3–4 drops trên khăn / steam bowl | Ứng dụng respiratory tốt nhất; 5–10 phút; steam inhalation cho viêm xoang |
| Skincare / Wound care | ≤2% trong gel/ointment | Wound care, burns nhẹ, insect bites — dựa trên PMID 27769632 (4% ointment in vivo); patch test |
| Insect repellent | 5–10% trong carrier dầu / 3% trong spray | Camphor + linalool + cineole + limonene tổng hợp; hiệu quả và tự nhiên |
Dầu nền phù hợp
Sweet AlmondTrung tính, không thẩm thấu tốt; giảm irritation camphor trên da; phù hợp massage và wound care
Aloe Vera GelTốt nhất cho wound care / burns — soothing + phân tán EO đều; synergy với PMID 27769632 ointment data
JojobaỔn định, phù hợp insect repellent roller hoặc skincare pha loãng
Kết hợp tốt với
EucalyptusCamphor-familyHerbRosemaryCitrusTea Tree — **KHÔNG phù hợp floral sweet blends
Blend kinh điển
Eucalyptus radiata + Spike Lavender— Respiratory blend premium — cineole kép nhưng linalool của spike softens edge so với Globulus; tốt hơn lavandin cho mục đích này vì linalool cao hơn
Rosemary CT 1,8-cineole + Spike Lavender— Mental clarity + respiratory diffusion; cineole triple layer; tỉnh táo cao
Tea Tree + Spike Lavender— Antifungal/antimicrobial wound care blend; synergy 3-way: terpinen-4-ol + linalool + 1,8-cineole
Peppermint + Spike Lavender— Headache + sinus relief inhaler; menthol + cineole + camphor; ngắn hạn inhalation only
Frankincense + Spike Lavender— Respiratory + wound healing; boswellic grounding + spike's antimicrobial-cineole; phù hợp diffusion healing space
[Primary safety] Tisserand R & Young R — Essential Oil Safety 2nd ed. p.662–664 (Lavandula latifolia); max dermal 19%
[GC/MS — Spain comparative] PMID 26441063 — Carrasco A et al. (2016) L. angustifolia and L. latifolia Essential Oils from SE Spain — J Agric Food Chem
[GC/MS — ecotypes Spain] Muñoz-Hernández MC et al. (2023) — Agronomic Evaluation L. latifolia SE Spain — Plants MDPI; museosregiondemurcia.es PDF
[Wound healing] PMID 27769632 — Djemaa FGB et al. (2016) Antioxidant and Wound Healing Activity of L. aspic Ointment — J Tissue Viability 25(4):193–200
[Antimicrobial / burns review] PMID 12112282 — Cavanagh HMA & Wilkinson JM (2002) Biological Activities of Lavender EO — Phytother Res 16(4):301–308
[Pregnancy / neurotoxicity] PMC7956842 (2021); Tisserand R blog (2011) — linalool mitigates camphor
[Wound healing review] PMID 32589447 — Samuelson R et al. (2020) Effects of Lavender EO on Wound Healing — J Altern Complement Med
[Spike lavender technical] Excellentia International (2024) — Spike Lavender Oil technical profile; max dermal 19%, camphor 8–16%
[Historical perfumery] HerbalGram (2016) — Comparison L. angustifolia vs L. latifolia Spain
[VN market context] Thị trường VN observation; không có VN-specific data
[Data reliability] HIGH (chemistry, dermal limits) / MODERATE (therapeutic wound healing — animal in vivo data; clinical evidence limited)
An Toàn
Giới hạn da tối đa
16.5%
Giới hạn IFRA
Không có restriction cụ thể cho EO; camphor kiểm soát trong fragrance applications
Thai kỳ & Cho con bú
Tam cá nguyệt 1Caution
Tam cá nguyệt 2Safe
Tam cá nguyệt 3Safe
Giới hạn độ tuổi
Xem chi tiết
- x *Dermal limits:**
- x **Max dermal %:** **19%** — Tisserand & Young p.662–664 (dựa trên camphor content và linalool mitigating effect); **cao nhất trong nhóm lavandin/spike/stoechas** vì linalool cao nhất
- x **Max daily oral dose:** 603 mg (based on camphor %) — chỉ reference; không khuyến nghị oral [excellentiainternational](https://excellentiainternational.com/pdfs/Spike%20Lavender%20Oil.pdf)
- x **IFRA restriction:** Không có restriction cụ thể cho EO; camphor kiểm soát trong fragrance applications
- x *Pregnancy & Breastfeeding (Thai kỳ):**
- x T2: **Safe** ở liều thông thường (topical ≤2%, diffusion bình thường)
- x T3: **Safe** — tương tự T2
- x *Age Restrictions (Giới hạn tuổi):**
- x **Trẻ < 2 tuổi: TRÁNH topical** — camphor tiềm năng apnea/co giật; diffusion >3m khoảng cách ≤10 phút
- x **Trẻ 2–6 tuổi:** Topical ≤0.5%, diffusion phòng lớn thoáng 15–20 phút; **KHÔNG xịt/thoa gần mũi, mặt**
- x **Trẻ > 6 tuổi:** Topical ≤1.5%, diffusion bình thường; **an toàn cho scalp treatment 2%**
- x *Drug Interactions (Tương tác thuốc):**
- x **Anticonvulsants:** Camphor tiềm năng đối kháng; CAUTION nhưng risk thấp hơn *L. stoechas* nhiều (linalool buffer + camphor thấp hơn)
- x **CNS depressants:** Linalool 34–50% tăng cường an thần; camphor đối kháng nhẹ → net effect gần neutral
- x **Anticoagulants:** Không có data đặc hiệu; thận trọng khi dùng thường xuyên liều cao massage
- x *Contraindications (Chống chỉ định):**
- x Động kinh nặng (không kiểm soát) — CAUTION
- x Không uống nội dùng
- x Dị ứng thành phần đã xác định
- x *Quality markers (Kiểm tra chất lượng):**
- x **Genuine spike lavender:** GC/MS xác nhận linalool **34–50%** + 1,8-cineole **16–46%** + camphor **8–16%** + **linalyl acetate <2%**; thiếu bất kỳ tiêu chí nào → nghi ngờ
- x **Phân biệt with true lavender (#001):** True lavender: linalyl acetate 26–45% (high) + linalool + camphor <2%; spike lavender: linalyl acetate ≈0 + 1,8-cineole 16–46% + camphor 8–16%
- x **Phân biệt with *L. stoechas* (#008):** Stoechas: fenchone 15–66% + camphor 16–56% + linalool <2%; spike lavender: linalool 34–50% + fenchone absent
- x **Test nhanh:** Spike lavender có mùi eucalyptus rõ + lavender ngọt nhẹ; true lavender ngọt floral không có eucalyptus; stoechas có fenchone-minty bất thường
- x **Storage:** Tối, mát <25°C; 1,8-cineole tương đối ổn định; shelf life 2–3 năm; tránh ánh sáng oxy hóa linalool
Genuine spike lavender: GC/MS xác nhận linalool 34–50% + 1,8-cineole 16–46% + camphor 8–16% + linalyl acetate <2%; thiếu bất kỳ tiêu chí nào → nghi ngờ Phân biệt with true lavender (#001): True lavender: linalyl acetate 26–45% (high) + linalool + camphor <2%; spike lavender: linalyl acetate ≈0 + 1,8-cineole 16–46% + camphor 8–16% Phân biệt with L. stoechas (#008): Stoechas: fenchone 15–66% + camphor 16–56% + linalool <2%; spike lavender: linalool 34–50% + fenchone absent Adulteration risks: Pha
Bảo quản
Tối, mát <25°C; 1,8-cineole tương đối ổn định; shelf life 2–3 năm; tránh ánh sáng oxy hóa linalool