Tổng Quan
- Danh pháp khoa học
- Lavandula x intermedia
- Họ thực vật
- Lamiaceae (Labiatae)
- Bộ phận dùng
- Flowering tops (hoa + cành non)
- Phương pháp chiết xuất
- Steam distillation
- Màu sắc
- Không màu đến vàng nhạt rất nhẹ
- Phân loại nốt hương
- Nốt Top
- Hương thơm
- Top–Middle note; Ngọt nhất trong 3 cultivar lavandin — linalyl acetate cao tạo sweetness floral rõ; camphor nhẹ nhất chỉ phảng phất; gần nhất với L. angustifolia về cảm quan mà giá chỉ bằng 1/3
- Chemotype / Cultivar
- Cultivar Super — con lai L. angustifolia × L. latifolia; là cultivar có mùi thơm gần với true lavender nhất trong tất cả lavandin thương mại, nhờ linalyl acetate cao nhất và camphor thấp nhất; được canh tác rộng ở Provence và Tây Ban Nha; tên "Super" phản ánh đặc tính vượt trội về mùi thơm (không phải sản lượng — Grosso vẫn cao sản hơn); lavandulyl acetate 1–2% — có mặt (khác Grosso gần bằng 0)
Các quốc gia sản xuất chính
Tình trạng tại Việt Nam
⭐⭐ — Ít phổ biến hơn Grosso tại VN; chủ yếu qua kênh nhập khẩu aromatherapy; đôi khi bị bán giả thành "true lavender" do mùi gần giống; giá ~180.000–350.000 VND/10ml
Sweet, floral, lavender-true-like, herbaceous-soft, slightly camphoraceous, clean
Ngọt nhất trong dòng lavandin, hoa oải hương mềm mại gần giống lavender thật, thảo mộc nhẹ nhàng, thoáng long não rất nhẹ, sạch và dễ chịu
2.5–4 giờ (linalyl acetate cao giữ hương lâu hơn Grosso và Abrialis)
Camphor ít nhất lavandin → dung nạp tốt hơn; cần carrier dưỡng ẩm tốt
Camphor thấp hơn Grosso → ít kích ứng hơn; nhưng vẫn kém true lavender; dùng ≤1.5%
Camphor thấp nhất nhưng vẫn có; CAUTION; German chamomile tốt hơn
Linalyl acetate cao + linalool hỗ trợ nhẹ; không bằng true lavender + rosehip combo
Camphor thấp nhất lavandin → dung nạp nhất; patch test trước; vẫn kém true lavender
Tốt nhất trong lavandin cho da hỗn hợp; linalyl acetate cao hỗ trợ balance
Vùng trồng / sản xuất tại VN
Không có sản xuất tại VN
Tên gọi tại Việt Nam
Trong Y học cổ truyền VN
Không có trong YHCT VN truyền thống - Dùng trong spa, aromatherapy; một số nhà cung cấp VN trung thực bán đúng tên "lavandin Super"
Mua hàng tại VN
Có tại một số nhà nhập khẩu aromatherapy chuyên biệt (ít hơn Grosso) - Giá trung thực: 150.000–280.000 VND/10ml - Cảnh báo VN: Super là lavandin dễ bị bán giả thành true lavender nhất — mùi giống đến 70–80%; luôn yêu cầu GC/MS với camphor và cineole levels - Cách phân biệt thực tế: true lavender 300.000–600.000 VND/10ml; bất kỳ "lavender" nào <200.000 VND/10ml và mùi gần true lavender → rất có thể là Super
Pha Chế & Hòa Hợp
Linalool (29–33%) + linalyl acetate (38–44%) modulate GABA-A receptors; camphor thấp (4.5–5.3%) không đối kháng đáng kể tác dụng an thần → Super có tác dụng calming mạnh nhất trong lavandin, gần với true lavender; phù hợp diffusion buổi tối;
Ref: PMID 37969244, PMC12904233
1,8-Cineole (3–3.6%) + camphor (4.5–5.3%) expectorant nhẹ; nhẹ hơn Grosso và Abrialis đáng kể; phù hợp respiratory nhẹ, không mạnh như Abrialis;
Ref: PMC6612361
Linalool + linalyl acetate ức chế S. aureus, E. coli, C. albicans; terpinen-4-ol thấp hơn Grosso → antimicrobial nhẹ hơn Grosso;
Ref: PMC9357533, PMC12291901
Camphor + borneol counter-irritant; linalool TRPA1 inhibition; hiệu quả nhưng nhẹ hơn Grosso và Abrialis do camphor thấp; phù hợp cho người nhạy cảm hoặc trẻ em >6 tuổi;
Ref: PMID 37036544
Linalool + linalyl acetate + β-caryophyllene ức chế COX-2, IL-6, TNF-α; tổng quan PMC10096058 xác nhận các hoạt tính sinh học của L. × intermedia;
Ref: PMC10096058 (2023)
Linalyl acetate ức chế hình thành bào tử; linalool ức chế nảy mầm nấm; β-ocimene cao hơn Grosso tăng thêm hoạt tính antifungal;
Ref: PMC9357533
PMC10096058 (2023)
Comprehensive review L. × intermedia: xác nhận anxiolytic, antimicrobial, anti-inflammatory; Super profile linalyl acetate cao nhất
Grade B — Systematic reviewHerraiz-Gil et al. 2024 (Univ. Valladolid)
Super vs. Grosso Spain GC/MS: Super linalyl acetate 33.7%, linalool 35.8%; Grosso camphor cao hơn, cineole cao hơn
Analytical — peer reviewedPMC9357533 (2022)
Lavender EO therapeutic implications: anxiolytic, antimicrobial, wound healing — áp dụng cho Super qua linalool/linalyl acetate chung
Grade B — ReviewPMID 37969244 (2023)
Lavender inhalation giảm lo âu meta-analysis — Super là lavandin phù hợp nhất cho aromatherapy anxiety
Grade A — Meta-analysis (lavender genus)Tâm trạng: Calming + Balancing — calming nhất trong lavandin; gần với true lavender về tác dụng tâm lý; phù hợp cả ban ngày lẫn buổi tối (camphor thấp không gây kích thích đáng kể)
Chakra
Crown Chakra (Sahasrara)
Ngũ hành
Wood
| Phương pháp | Liều lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Diffusion (khuếch tán) | 4–6 drops | 30–60 phút; phù hợp cả ban ngày lẫn buổi tối — camphor thấp nhất lavandin; phòng ngủ OK |
| Topical massage (massage) | 2–3% toàn thân / 4% cục bộ | Jojoba hoặc sweet almond; versatile nhất trong lavandin |
| Bath (tắm) | 6–8 drops pha carrier | Pha trong sữa tắm trước; trải nghiệm gần nhất với "tắm lavender" mà không dùng true lavender |
| Inhalation (hít) | 2–3 drops trên khăn | 3–5 phút; phù hợp anxiety, headache |
| Skincare (chăm sóc da) | ≤1.5% | Camphor thấp hơn Grosso/Abrialis → da dung nạp tốt hơn; vẫn kém true lavender EO |
| Substitute for true lavender | Ratio 1:1 trong blend | Ứng dụng đặc biệt: thay thế kinh tế cho true lavender trong nhiều blend (hiệu quả 70–80%) |
Dầu nền phù hợp
Kết hợp tốt với
Blend kinh điển
An Toàn
Giới hạn da tối đa
10%
Giới hạn IFRA
Abs 0.03% cho lavandin absolute (fragrance); EO không có restriction
Thai kỳ & Cho con bú
Giới hạn độ tuổi
Xem chi tiết
- x *Dermal limits:**
- x **Max dermal %:** Không có giới hạn cụ thể — Tisserand & Young p.654–655 "no limit stated" cho lavandin; thực hành: ≤5% toàn thân an toàn; ≤8% cục bộ ngắn hạn
- x **IFRA restriction:** Abs 0.03% cho lavandin absolute (fragrance); EO không có restriction
- x *Pregnancy & Breastfeeding (Thai kỳ):**
- x T1 (tam cá nguyệt 1): **CAUTION** — camphor cross placental barrier; tuy nhiên 4.5–5.3% là thấp nhất lavandin → risk thấp hơn Grosso và Abrialis; thận trọng hơn true lavender
- x T2: **Safe** — topical ≤2.5%, diffusion bình thường; Super an toàn nhất trong lavandin T2
- x T3: **Safe** — tương tự T2
- x Rationale: Camphor thấp nhất trong lavandin → risk profile gần nhất với true lavender; vẫn cần caution T1 theo nguyên tắc thận trọng; Tisserand & Young p.654–655
- x *Age Restrictions (Giới hạn tuổi):**
- x **Trẻ < 2 tuổi: TRÁNH topical** — camphor tiềm năng apnea dù thấp; diffusion >2m từ trẻ ≤10 phút
- x **Trẻ 2–6 tuổi:** Topical ≤0.5%, diffusion 15–20 phút phòng thoáng; **an toàn nhất trong lavandin cho nhóm tuổi này**
- x **Trẻ > 6 tuổi:** Topical ≤1.5%, diffusion bình thường
- x *Drug Interactions (Tương tác thuốc):**
- x **Anticoagulants:** Camphor thấp, hoạt tính antiplatelet yếu hơn Grosso đáng kể; tuy nhiên thận trọng nếu dùng thường xuyên massage liều cao
- x **CNS depressants:** Linalool tăng cường an thần; camphor thấp ít đối kháng → **Super có nguy cơ tăng an thần cao nhất trong lavandin** khi kết hợp CNS depressants
- x *Contraindications (Chống chỉ định):**
- x Không dùng nội dùng (internal)
- x Động kinh: CAUTION (camphor thấp nhưng vẫn có)
- x Dị ứng họ Lamiaceae
- x *Quality markers (Kiểm tra chất lượng):**
- x **Adulteration risks:** **Rủi ro cao nhất trong lavandin** — mùi gần true lavender nên dễ bán giá true lavender; bán nhầm Grosso dưới tên Super; spike synthetic linalyl acetate để tăng tỷ lệ
- x **Test nhanh (tương đối):** Super có camphor nhưng rất nhẹ — mùi ngọt, ít "sắc" hơn Grosso; nếu "lavender" giá trung bình có thoáng camphor nhẹ → có thể là Super; GC/MS là bắt buộc để confirm
- x **Storage:** Tối, mát <25°C; linalyl acetate dễ thủy phân trong điều kiện ẩm; đậy kín; shelf life 2–3 năm; tránh nhiệt độ cao (VN mùa hè >35°C làm hỏng nhanh hơn)
Genuine Super: GC/MS xác nhận linalyl acetate 38–44% (cao nhất lavandin — marker chính) + linalool 29–33% + camphor <5.5% + 1,8-cineole <4% + lavandulyl acetate ~1.5% + ocimene cao (>2× Grosso) Phân biệt Super vs. True Lavender: Cả hai có linalyl acetate + linalool cao; Super: camphor 4–5% (true lavender <1%) + 1,8-cineole 3–4% (true lavender <1%); GC/MS là cách duy nhất phân biệt chắc chắn Adulteration risks: Rủi ro cao nhất trong lavandin — mùi gần true lavender nên dễ bán giá true lavender; b
Bảo quản
Tối, mát <25°C; linalyl acetate dễ thủy phân trong điều kiện ẩm; đậy kín; shelf life 2–3 năm; tránh nhiệt độ cao (VN mùa hè >35°C làm hỏng nhanh hơn)