Tổng Quan
- Danh pháp khoa học
- *Citrus bergamia* Risso & Poit. (syn. *Citrus aurantium* subsp. *bergamia* (Risso & Poit.) Wight & Arn. ex Engl.)
- Họ thực vật
- Rutaceae
- Bộ phận dùng
- Peel (epicarp) of fresh, unripe to semi-ripe fruit — cold expression / mechanical pressing
- Phương pháp chiết xuất
- Cold-pressed (expression) — PRIMARY commercial method; steam distillation also available (different
- Màu sắc
- Cold-pressed: pale yellow to light yellow-green; FCF variant slightly paler. Darker = older/oxidized batch. Steam distillation: colorless to very pale yellow.
- Phân loại nốt hương
- Nốt Top
- Hương thơm
- Top note (fast-evaporating citrus lift); intensely fresh, floral-citrus, sweet-green, slightly spicy; distinctly elegant and complex — far more floral than other citrus oils due to high linalyl acetate + linalool. The "Earl Grey" tea scent.
- Chemotype / Cultivar
- Commercially dominated by cultivar **"Fantastico"** (~90% of global production from Calabria, Italy); minor cultivars: "Femminello", "Castagnaro", "Toruloso". No distinct chemotypes per se, but significant batch variation in linalyl acetate:limonene ratio depending on harvest timing (November–March) and fruit ripeness stage. FCF (furanocoumarin-free) is a processed variant, NOT a natural chemotype.
Các quốc gia sản xuất chính
Tình trạng tại Việt Nam
⭐⭐⭐★★ | Imported; widely available in VN aromatherapy market (one of the most popular imported EOs); price range 150,000–400,000 VNĐ/10ml for standard grade; FCF version 200,000–500,000 VNĐ/10ml; adulteration with synthetic linalyl acetate or other citrus oils common in cheap market segment — verify GC/MS CoA.
Fresh, sparkling, floral-citrus, sweet, slightly spicy, Earl-Grey-tea, green
Tươi sáng – hoa quả ngọt – trà Earl Grey – cam chanh sang trọng – xanh nhẹ
1–3 hours (top note character); fixatives required for lasting formulations
Có thể dùng FCF; không phải ưu tiên cho da khô; kết hợp với rosehip hoặc argan
Kháng khuẩn mạnh + kiểm soát bã nhờn; dùng FCF ≤1% trong jojoba; KHÔNG dùng expressed khi ra nắng
FCF có thể dùng thận trọng; không có bằng chứng đặc hiệu mạnh như German Chamomile; anti-inflammatory hỗ trợ
FCF + antioxidant action; kết hợp rosehip; không phải primary anti-aging agent nhưng hỗ trợ tốt
FCF only, ≤0.5%; cẩn thận linalool sensitization ở nồng độ cao; patch test trước
Cân bằng bã nhờn vùng T; FCF 0.5–1% trong jojoba/squalane
Vùng trồng / sản xuất tại VN
N/A — không trồng tại VN
Tên gọi tại Việt Nam
Trong Y học cổ truyền VN
Không có YHCT cổ điển VN - Nhận thức mạnh qua trà Earl Grey (phổ biến ở VN, đặc biệt trong giới trẻ đô thị và cộng đồng cà phê/trà) - Cộng đồng aromatherapy VN: bergamot là một trong 5 EO nhập khẩu phổ biến nhất; dùng chủ yếu cho diffusion giảm stress, skincare "làm sáng da" (cần giáo dục về FCF vs expressed), nước hoa tự nhiên DIY - Nhiều DIY skincare blogger VN quảng cáo bergamot cho "brightening" mà không phân biệt FCF/expressed — đây là vấn đề an toàn thực tế quan trọng trong thị trường VN
Mua hàng tại VN
Nhập khẩu từ Ý (Calabrian origin, premium), hoặc qua Trung Quốc/Singapore (re-export, cần thận trọng) - Giá tham khảo Hà Nội/TP.HCM: 150,000–300,000 VNĐ/10ml standard; 300,000–500,000 VNĐ/10ml FCF grade - Cảnh báo: Nhiều sản phẩm ghi "bergamot FCF" nhưng không kèm CoA — yêu cầu GC/MS report và bergapten assay - Thương hiệu nhập khẩu đáng tin cậy tại VN: Eden's Garden, Florihana (FR), Edens Garden, Plant Therapy FCF-labeled — có CoA public
Pha Chế & Hòa Hợp
Linalool and linalyl acetate modulate GABA-A receptor activity and reduce HPA axis cortisol response; BEO inhalation mechanism differs from benzodiazepines (flumazenil-insensitive, suggesting non-BZD receptor pathway); demonstrated positive feelings improvement +17% vs control;
Ref: PMC5434918 (2017 RCT), PMC6710760 (2019)
BEO inhalation comparable in effect to fluoxetine in CUMS-depressed rats; improves hippocampal neuroplasticity; clinical trial with SUD patients: significant decrease in DASS-21 depression subscale (P=0.007) and anxiety (P=0.013);
Ref: PMC12332428 (2025 RCT); Saiyudthong & Mekseepralard 2015
Limonene + linalool disrupt bacterial cell membrane integrity; effective against L. monocytogenes (disc diffusion), MDR bacteria and fungi (time-kill assay); significant activity vs S. aureus, E. coli;
Ref: PMC5178834 (2016), PMC8944555 / PMID 35326824 (2022)
Bergamot polyphenols (brutieridin, melitidin) inhibit AMPK and pCEH enzyme, reducing cholesterol synthesis; 75% of studies showed significant decrease in total cholesterol, TG, LDL; 500 mg BPF/day: −21.8% total cholesterol, −24.1% LDL, −30.5% TG vs placebo;
Ref: PMID 31670973 (systematic review 2018), PMC6497409 (2019), PMC12158049 (2025)
Limonene, linalool, and flavonoids scavenge ROS; ABTS radical scavenging activity confirmed;
Ref: SciELO 2024 (BEO characterization)
Linalyl acetate + linalool reduce central pain sensitization; muscle-relaxant effects on smooth muscle via Ca2+ channel modulation;
Ref: PMC4345801 (comprehensive review)
PMC5434918 (2017)
15-min BEO inhalation → +17% positive feelings vs control in mental health treatment center
Moderate (RCT pilot, n=57)PMC12332428 (2025)
BEO aromatherapy inhaler → significant ↓ DASS-21 depression (P=0.007) and anxiety (P=0.013) in SUD patients
Moderate (RCT, n=100)PMC6710760 (2019)
BEO anxiolytic effect NOT blocked by flumazenil → distinct from benzodiazepine mechanism
Moderate (animal RCT)PMID 31670973 (2018)
Systematic review 12 studies: 75% showed BEO/bergamot ↓ total cholesterol, TG, LDL
HIGH (systematic review)PMC5178834 (2016)
BEO (7 strains) → antibacterial activity against L. monocytogenes, disc diffusion method
Low-Moderate (in vitro)PMID 35326824 (2022)
Distilled BEO extract → bactericidal + fungicidal vs MDR clinical isolates (time-kill assay)
Moderate (in vitro, clinical isolates)PMID 11511848 (2001)
Bullous phototoxic reactions documented from bergamot aromatherapy oil — bergapten (5-MOP) responsible
Safety case seriesTâm trạng: Uplifting + Calming simultaneously — the rare "cheerful calm"; reduces anxiety while elevating mood; prevents emotional numbness
Chakra
Solar Plexus (Manipura
Ngũ hành
Wood
| Phương pháp | Liều lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Diffusion (khuếch tán) | 3–5 drops | 30–60 phút; phòng làm việc hoặc thiền định; blend với lavender (2:1) hoặc sandalwood (3:1) |
| Topical massage (massage) | 2–3% pha loãng | PHẢI dùng FCF cho topical leave-on; expressed (bergapten+) chỉ dùng rinse-off hoặc ≤0.4% |
| Bath (tắm) | 4–6 drops FCF trong 1 thìa sữa/carrier | Chỉ FCF trong bồn tắm leave-on; thư giãn buổi tối |
| Inhalation (hít) | 1–2 drops trên khăn hoặc diffuser cá nhân | 5–15 phút; hiệu quả nhất cho lo âu cấp tính; RCT-backed |
| Skincare (chăm sóc da) | 0.5–1% FCF trong face oil/serum | Bắt buộc FCF cho leave-on facial; expressed oil TỐI ĐA 0.4% và chỉ dùng ban đêm / tránh nắng |
Dầu nền phù hợp
Kết hợp tốt với
Blend kinh điển
An Toàn
Giới hạn da tối đa
0.4%
Giới hạn IFRA
Category 4 (leave-on skin): expressed BEO limited to ~0.4%; bergapten must not exceed 15 ppm in finished product. EU Cosmetics Regulation: bergapten ≤15 ppm in products applied to sun-exposed skin; ≤1 ppm in sun protection products.
Thai kỳ & Cho con bú
Giới hạn độ tuổi
Xem chi tiết
- x *Dermal limits:**
- x **Expressed BEO (bergapten+) max dermal:** **0.4%** trong leave-on products — based on bergapten 0.33% max → 15 ppm limit (Tisserand & Young p.211; Tisserand Institute 2023)
- x **FCF Bergamot max dermal:** No specific phototoxicity limit; general citrus sensitization limit ~10% body (Tisserand & Young)
- x *Pregnancy & Breastfeeding (Thai kỳ):**
- x T1: **CAUTION** — Không có bằng chứng toxicity tại liều aromatherapy thông thường; tránh liều cao; FCF preferred
- x T2: **CAUTION** — Topical FCF ở liều thấp (≤1%) được coi là thấp rủi ro; tránh expressed; không dùng uống
- x T3: **CAUTION** — Như T2
- x *Age Restrictions (Giới hạn tuổi):**
- x **Trẻ dưới 2 tuổi:** TRÁNH topical; diffusion cẩn thận (pha loãng cao, phòng thông thoáng); limonene và linalool có thể gây sensitization ở trẻ nhỏ
- x **Trẻ 2–12 tuổi:** FCF only; ≤0.5% topical; diffusion ngắn (15–20 phút) phòng thông thoáng
- x **Trẻ 12+:** Standard adult protocols với FCF preference
- x *Drug Interactions (Tương tác thuốc):**
- x **Anticoagulants (Warfarin):** Lý thuyết potentiation qua CYP2C9 modulation; theo dõi nếu dùng liều cao
- x **Photosensitizing drugs (tetracyclines, fluoroquinolones, thiazides, amiodarone):** Tránh topical expressed BEO hoàn toàn — nguy cơ phototoxicity tăng cộng hưởng
- x *Contraindications (Chống chỉ định):**
- x Expressed BEO trên da sẽ tiếp xúc ánh nắng trong vòng 12–24 giờ (absolute contraindication cho leave-on)
- x Da tăng sắc tố, melasma, post-inflammatory hyperpigmentation — tuyệt đối tránh expressed BEO topical
- x Đang dùng thuốc photosensitizing — tránh expressed topical
- x Tiếp xúc mắt và niêm mạc không pha loãng
- x *Quality markers (Kiểm tra chất lượng):**
- x **Adulteration risks:**
- x Pha thêm linalyl acetate tổng hợp để tăng tỷ lệ ester (kiểm tra GC/MS carbon isotope ratio — IRMS)
- x Thay thế bằng bergamot tổng hợp (synthetic fragrance) — không có terpene profile tự nhiên
- x Pha trộn với lemon, lime, hoặc orange oil rẻ hơn — GC/MS sesquiterpene ratio phân biệt
- x "Bergamot oil" từ Ivory Coast thường khác profile so với Calabrian — không kém chất lượng nhưng khác tỷ lệ
- x **FCF verification:** Yêu cầu CoA xác nhận bergapten <15 ppm và/hoặc furocoumarins "not detected"; một số sản phẩm ghi "bergapten-free" nhưng không có CoA — không đáng tin cậy
- x **Storage:** Amber glass, mát (10–18°C), tránh ánh sáng, oxygen; hạn sử dụng 1–2 năm (citrus oils oxy hóa nhanh hơn EO khác do monoterpene cao); thêm vitamin E 0.1%; tránh để gần nguồn nhiệt.
Genuine: Màu vàng xanh nhạt; mùi tươi-hoa quả-Earl Grey đặc trưng; GC/MS: limonene 25–53% + linalyl acetate 15–40% + linalool 2–20%; tỷ lệ linalyl acetate:linalool ~2–3:1; optical rotation (+12° to +24°) cho Calabrian bergamot; specific gravity 0.875–0.880 Adulteration risks: - Pha thêm linalyl acetate tổng hợp để tăng tỷ lệ ester (kiểm tra GC/MS carbon isotope ratio — IRMS) - Thay thế bằng bergamot tổng hợp (synthetic fragrance) — không có terpene profile tự nhiên - Pha trộn với lemon, lime, ho
Bảo quản
Amber glass, mát (10–18°C), tránh ánh sáng, oxygen; hạn sử dụng 1–2 năm (citrus oils oxy hóa nhanh hơn EO khác do monoterpene cao); thêm vitamin E 0.1%; tránh để gần nguồn nhiệt.